การบริหารร่างกายในระยะที่หนึ่งของการคลอด    
การบริหารสะโพก ช่วยบรรเทาอาการปวดหลัง การหดรัดตัวของมดลูก และช่วยให้มีการเปิดขยายปากมดลูก ทำให้มีการเคลื่อนต่ำลงของส่วนนำทารก
วิธีทำ
ให้สตรีมีครรภ์ยืนตรง เท้าทั้งสองข้างห่างกันเล็กน้อย ปล่อยแขนทั้งสองข้างให้มืออยู่ที่ต้นขา ค่อยๆ หมุนสะโพกไปด้านใดด้านหนึ่งของร่างกาย แล้วค่อยๆ หมุนกลับมากด้านตรงข้าง ทำเช่นนี้ประมาณ 5 รอบ
 
การลูบหน้าท้อง ช่วยผ่อนคลายความเครียด บรรเทาความเจ็บปวด
วิธีทำ
ให้สตรีมีครรภ์วางมือทั้งสองข้างเหนือท้องน้อย ใช้ปลายนิ้วมือทั้งสองข้างลูบขึ้นเป็นรูปวงกลมบรรจบกันแนวกลางลำตัวเป็นเลข 8 ขณะลูกหน้าท้องให้ใช้เทคนิคการหายใจร่วมด้วย
 
การเบนความสนใจ ช่วยบรรเทาความเจ็บปวดจาการหดรัดตัวของมดลูก ผ่อนคลายทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ช่วยให้เกิดความก้าวหน้าของการคลอด ฝึกการควบคุมการทำงานของกล้ามเนื้อต่างๆ ของร่างกาย เบนความสนใจให้มุ่งอยู่ที่การบริหารร่างกาย
วิธีทำ
ช่วงเริ่มแรกของการเจ็บครรภ์ จะไม่รู้สึกเจ็บปวดมากนัก ควรให้เดินไปเดินมา หรือพูดคุยกับคนอื่นๆ หรือทำงานเบาๆ ตามปกติ เมื่อมดลูกหดรัดตัวถี่และรุนแรงขึ้น จึงให้เบนความสนใจไปที่ปากและจมูกตามเทคนิคการหายใจ ส่วนการควบคุระบบประสาทและกล้ามเนื้อจะทำได้โดยนอนหงายราบให้หมอนหนุนศีรษะและรองขาพับ เหยียดขาออกไปหรือนอนตะแคงและมีหมอนหนุนระหว่างขาวางแขนตามสบาย เกร็งกล้ามเนื้อปลายเท้าแล้วค่อยๆ คลายออก แล้วค่อยๆ เลื่อนขึ้นมาจนถึงสะโพก และรอบทวารหนัง โดยกล้ามเนื้อส่วนอื่นๆ ของร่างกายต้องอยู่ในสภาพผ่อนคลาย การเกร็งกล้ามเนื้อจะค่อยๆ ทำขึ้นมาที่ส่วนบนด้วย
 
เทคนิคการหายใจ
วิธีทำ
ช่วยบรรเทาความเจ็บปวดจากการหดรัดตัวของมดลูก ผ่อนคลายทั้งด้านร่างกายและจิตใจ ช่วยให้เกิดความก้าวหน้าของการคลอด สงวนพลังงานไว้ใช้ในระยะที่สองของการคลอด ช่วยให้มารดาและทารกได้รับออกซิเจนมากขึ้น

   
การบริหารร่างกายในระยะที่สองของการคลอด    
ระยะนี้การหดรัดตัวของมดลูกจะถี่และรุนแรง โดยการหดตัวแต่ละครั้งจะนาน 60 นาที และมีระยะพัก 2-3 นาที ความรู้สึกของมารดาระยะนี้จะเหมือนกับอยากเบ่งอุจจาระ เพราะศีรษะทารกลงมากดลำไส้ส่วนล่างไว้ ปากช่องคลอดจะเปิดอ้าเล็กน้อย การบริหารร่างกายในระยะนี้เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับเวลาคลอดจริง มารดาจะทำได้อย่างอัตโนมัติ การฝึกบริหารนี้ควรทำล่วงหน้า ยกเว้น ไม่ต้องออกแรงเบ่งเหมือนกับการคลอดจริง
วิธีทำ
ให้สตรีมีครรภ์อยู่ในท่ากึ่งนั่งกึ่งนอนลำตัวทำมุม 45 องศากับพื้น ก้มหน้าคามชิดอก ยกขาขึ้นและกางออก ใช้มือทั้งสองข้างจับต้นขาด้านหลังยึดไว้ เมื่อเริ่มมีการหดรัดตัวของมดลูกให้สูดหายใจเข้าลึกๆ และผ่อนลมหายใจอก ทำเช่นนี้ 2-3 ครั้ง จากนั้นสูดหายใจให้ลึกที่สุด กลั้นหายในไว้ ปิดปากให้แน่น แล้วเบ่งลงล่าง เบ่งให้นานและมีแรงเบ่งมากที่สุดเท่าที่จะทำได้ โดยกลั้นลมหายใจไว้ 10 นาที แล้วจึงค่อยๆ ปล่อยลงหายใจออก มดลูกยังหดรัดตัวอยู่ให้หายใจเข้าลึกๆ อีก 1 ครั้ง แล้วเบ่งในลักษณะเดิม เมื่อมีการคลาดตัวของมดลูกให้ทำการหายในเช่นเดียวกับเมื่อเริ่มมีการหดรัดตัวของมดลูก มารดาจะเบ่งจนกระทั่งศีรษะส่วนที่กว้างที่สุดผ่านปากช่องคลอดโดยจะไม่ผลุกลับเข้าไปอีก จึงให้หยุดเบ่ง และให้หายในแบบเป่าเทียน โดยริมฝีปากห่อ และหายใจเข้าออกลึกๆ ยาวๆ

   
การบริหารร่างกายในระยะ 1-2 วันแรกหลังคลอด    
การหายใจ เพื่อบริหารปอด ทำให้ร่างกายได้รับอากาศอย่างเพียงพอ ช่วยฟื้นฟูร่างกายกลับสู่สภาพปกติได้เร็วขึ้น ทำให้จิตใจปลอดโปร่งแจ่มใส
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนหงายราบ ชันเข่า วางมือทั้งสองข้างบนหน้าท้อง สูดหายในเข้าลึกๆ ให้หน้าโป่งออก ค่อยๆ หายในออกช้าๆ โดยทำปากห่อ ทำบ่อยๆ ทุกวัน
 
การบริหารพื้นเชิงกราน ช่วยเพื่อความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหน้าท้อง พื้นเชิงกราน และกระดูกสันหลัง และเพิ่มความตึงตัวของกล้ามเนื้อหลังตอนล่างและกระดูกเชิงกราน
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนคว่ำพื้นราบ ศีรษะคว่ำ และวางแขนราบข้างลำตัว เกร็งและคลายกล้ามเนื้อของพื้นเชิงกราน ทำเช่นนี้ประมาณ 10 ครั้ง ทำบ่อยๆ ทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อขาและข้อเท้า ช่วยให้กล้ามเนื้อหน้าท้องส่วนล่าง กล้ามเนื้อขา และข้อเท้าแข็งแรง และป้องกันการเกิดลิ่มเลือกอุดตันในหลอดเลือด
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนหงายราบขาเหยียดตรงทั้งสองข้าง วางแขนราบข้างลำตัว ค่อยๆ เคลื่อนเท้าทั้งสองข้างเข้าหาลำตัวในลักษณะชันเข่า กดให้ส่วนหลังแนบติดพื้นเสมอ เหยียดขากลับที่เดิม ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำบ่อยๆ ทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อหน้าท้อง พื้นเชิงกราน และกระดูกสันหลัง ช่วยเพิ่มความแข็งแรงและความยืดหยุ่นของกล้ามเนื้อหน้าท้อง พื้นเชิงกราน และกระดูกสันหลัง
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนคว่ำบนพื้นราบศีรษะคว่ำ และวางแขนราบลำตัว ค่อย ๆ ยกศีรษะและทรวงอกขึ้นพร้อมกับวางแขนและข้อศอกช่วยพยุงไว้ เกร็งกล้ามเนื้อสะโพกไว้ 10 วินาที แล้วจึงค่อยๆ คลายออก นอนในท่าเดิม ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อหลัง สะโพก และขา ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของกล้ามเนื้อหลัง สะโพก และขา บรรเทาอาการปวดเมื่อยสะโพก
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนหงายราบขาเหยียดตรงทั้งสองข้าง และวางแขนราบข้างลำตัว ค่อยๆ ยกขาและงอเข่าซ้าย จนกระทั่งเท้าซ้ายสัมผัสกับก้น เหยียดขาและวางลงอย่างช้าๆ ทำเช่นนี้สลับกันทั้งสองข้างๆ ละ 5 ครั้ง แล้วจึงทำท่าต่อไป
ิชันเข่าขึ้น ค่อยๆ เกร็งลำตัวและยกสะโพกให้สูงที่สุด โดยแนวระดับหน้าอกและเข่าเป็นแนวเส้นตรงเดียวกัน โดยมีไหล่ช่วยพยุงไว้ ดันเข่าทั้งสองข้างมาชิดกันแต่ปลายเท้ายังคงแยกห่าง ขณะเดียวกันก็เกร็งกล้ามเนื้อสะโพกไว้ วางตัวและสะโพกในท่าเดิม ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำทุกวัน
 
การผ่อนคลายร่างกายและจิตใจ ช่วยผ่อนคลายความเครียดทางด้านร่างและจิตใจ
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนหงายราบขาเหยียดตรงทั้งสองข้างแยกห่างกันเล็กน้อย สูดลงหายใจเข้าให้หน้าท้องโป่งออก และหายใจออกให้หน้าท้องยุบลง ขณะหายใจเข้าและออกให้ผ่อนคลายอวัยวะทุกๆ ส่วนของร่างกาย พร้อมทั้งทำจิตใจให้สงบที่สุด ทำบ่อยๆ เมื่อต้องการพักผ่อน

   
การบริหารร่างกายในระยะหลังคลอดเมื่อกลับบ้าน    
การบริหารเชิงกรานและข้อต่อสะโพก ช่วยเพิ่มความแข็งแรงของเชิงกราน ทำให้มดลูกกลับสู่สภาพเดิมได้เร็วขึ้น แผลฝีเย็บหายเร็วขึ้น ข้อต่อสะโพกแข็งแรงขึ้น
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนั่งงอเข่าทั้งสองข้าง ฝ่าเท้าประกบเข้าหากัน หลังตั้งตรง มือ ทั้งสองข้างวางใกล้ลำตัว เคลื่อนเท้าทั้งสองข้างเข้าหาลำตัวให้มากที่สุด แล้วใช้มือช่วยจับไว้ ค่อยๆ ยกเข่าขึ้นและลงสลับกันคล้ายกระพือปีก ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อหน้าท้อง สะโพก และขา ช่วยให้กล้ามเนื้อหน้าท้อง สะโพก และขาแข็งแรง
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนอนหงายราบ ขาเหยียดตรงทั้งสองข้าง วางแขนราบข้างลำตัว ยกขาซ้ายขึ้นให้สูงที่สุดพร้อมกับปลายเท้าต้องเหยียดเต็มที่ ค่อยๆ วางขาซ้ายลงแล้วยกขาขวาขึ้นสลับกัน ขณะยกให้ใช้กล้ามเนื้อหน้าท้องเท่านั้น และมือวางอยู่กับที่เสมอ ทำเช่นนี้ข้างละ 5 ครั้ง ทำทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อหลังส่วนล่างและสะโพก ช่วยให้กล้ามเนื้อหลังส่วนล่างและสะโพก แข็งแรง
วิธีทำ
ให้สตีหลังคลอดนั่งคุกเข่าบนเท้าทั้งสองข้าง เข่าทั้งสองข้างแยกห่างกันเล็กน้อย และนิ้วเท้าชี้เข้าหากัน หลังตั้งตรงและมือทั้งสองข้างวางข้างลำตัว ค่อยๆ โน้มลำตัวไปข้างหน้า พร้อมกับวางมือทั้งสองข้างไว้ทางด้านหน้า พร้อมกับหายใจเข้าอยู่ในทำเดิมประมาณ 2-3 วินาที เคลื่อนกลับมาอยู่ในท่าเดิม พร้อมกับหายใจออก ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำทุกวัน
 
การบริหารไหล่ หลังส่วนบน และขา ช่วยให้มีการยืดขยายกล้ามเนื้อด้านหลัง กล้ามเนื้อหัวไหล่และหลังส่วนบนคลายตัว
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดยืนตรง เท้าทั้งสงข้างแยกห่างกันเล็กน้อย แขนทั้งสองข้างวางใกล้ลำตัวค่อยๆ โค้งลำตัวมาข้างหน้า จนกระทั่งศีรษะ ลำตัว และสะโพก เป็นเส้นตรงเดียวกัน และตั้งฉากกับลำตัว พร้อมกับไขว้แขนไปด้านหลังประสานมือไว้ ขณะทำให้หายใจเข้าและออกลึกๆ ทำเช่นนี้ประมาณ 2-3 นาที ทำทุกวัน
 
การบริหารกล้ามเนื้อหน้าอก เพื่อให้กล้ามเนื้อหน้าอกแข็งแรง เต้านมไม่หย่อนยาน
วิธีทำ
ให้สตรีหลังคลอดนั่งขัดสมาธิ หลังตั้งตรง มือทั้งสองข้างวางไว้ใกล้ลำตัว ยกมือทั้งสองข้างขึ้นให้อยู่ในลักษณะพนมมือ เกร็งกล้ามเนื้อบริเวณหน้าอกและดันมือทั้งสองข้างให้แน่นที่สุด ค่อยๆ ปล่อยและคลายมือออกจากกัน ทำเช่นนี้ประมาณ 5 ครั้ง ทำทุกวัน